Giriş
Plak psoriasis, hastaların yaşam kalitesini olumsuz etkileyen kronik bir inflamatuvar deri hastalığıdır. Topikal tedaviler, özellikle hastalığın sınırlı bölgelerde olduğu durumlarda ilk basamak yaklaşım olarak kullanılır. Ancak, hastalık lokalizasyonu, önceki tedavi deneyimleri ve hastanın tercihleri doğru topikal ajanı seçmede önemli rol oynar. San Francisco'da görev yapan dermatoloji uzmanı Dr. Tina Bhutani-Jacques’in vaka bazlı tartışmasında, nonsteroid topikal ajanların plak psoriasis tedavisindeki yeri ve kullanım ipuçları detaylandırılmıştır.
Vaka Değerlendirmeleri ve Terapi Seçenekleri
1. Vaka: Hassas Bölgelerde Psoriasis
48 yaşındaki kronik plak psoriasis hastasının hastalığı gövde dışında koltuk altı ve kasık gibi intertriginöz bölgeleri de tutmuştur. Bu bölgelerde ince deri ve sürtünme nedeni ile kortikosteroid kullanımının uzun dönemde yan etkileri (deri atrofi, folikülit gibi) endişe yaratmaktadır. Calcitriol krem gövdedeki lezyonları kontrol ederken, hassas bölgelerde yanma hissi vermiştir. Bu durumda, Dr. Bhutani-Jacques roflumilast krem (%0.3) önererek hem gövde hem de intertriginöz alanlarda güvenle kullanılabileceğini vurgulamıştır. Özellikle çocuklarda da onay almış olması, yetişkinlerde güvenilirliğini artırmaktadır.
2. Vaka: Karışık Lokalizasyon ve Uyumsuzluk
45 yaşındaki kadın hastada saçlı deri ve gövde tutulumlu (vücut yüzey alanı %12) psoriasis mevcuttur. Daha önce kortikosteroidler, medikal şampuanlar ve yağlı formülasyonlar kullanmış ancak uygulamada zorluk yaşamıştır. Farklı ürünlerin ayrı bölgelerde kullanımı karışıklık ve uyumsuzluğa yol açabilir. Bu nedenle roflumilast köpük (%0.3) başlatılarak tek ajanla tüm deri yüzeyine uygulanabilme kolaylığı sağlanmıştır. Ayrıca, tedavi başarısızlığında nedenin etkinlik mi, uygunsuz taşıyıcı mı yoksa hasta uyumsuzluğu mu olduğu sorularak yeni tedavi planlanmalıdır. Saçlı deri tutulumunun yüksek etkili bölge olması nedeniyle, sadece vücut yüzey alanı kriteri yeterli olmayabilir ve sistemik tedavi düşünülmelidir.
3. Vaka: Lokalize ve Kortikosteroid Korkusu
34 yaşındaki erkek hastada dirsek ve dizlerde %2 vücut alanını tutan sınırlı psoriasis bulunmaktadır. Hastanın kortikosteroid kullanımından kaçınma isteği nedeniyle tapinarof krem (%1) başlanmıştır. Uluslararası Psoriasis Konseyi’nin önerdiği hastalık şiddetlendirme kriterleri göz önüne alındığında; 10% BSA üzeri tutulum, saçlı deri, avuç içi, ayak tabanı ve genital bölge tutulumları ile topikal tedaviye yetersiz yanıt önemli yaklaşımdır.
Değerlendirme ve Tedavi İpuçları
Plak psoriasis tedavisinde nonsteroid topikal ajanların kullanımı, kortikosteroidlerin yan etkilerini azaltırken hastaya yeni alternatifler sunmaktadır. Kliniklerde hastaların önceki tedavi deneyimleri öğrenilmeli, tedavi uyumu ve kullanım kolaylığına önem verilmelidir. Nonsteroid ajanların çocuklarda da güvenilir olması, yetişkinlerde de kullanımı için dayanıklılık sağlamaktadır. Tedavi sonrası hastalık kontrolü sağlandığında, koruyucu amaçlı aralıklı topikal uygulamalar nüksleri önleyebilir ve hastalık remisyon süresini uzatabilir.
Dr. Bhutani-Jacques’in önerdiği şekilde, hekimlerin başarısız geçmiş tedavi hikayesine rağmen yeni topikal seçenekleri denemeye devam etmeleri ve daha iyi hasta uyumu için ürün seçimini hastaya göre uyarlamaları faydalı olacaktır. Böylece psoriasis tedavisinde kortikosteroidlere olan bağımlılık azaltılabilir ve hastaların yaşam kalitesi artırılabilir.
Kaynak: dermatologytimes.com – Nonsteroidal Topicals Guide Special-Site Psoriasis Treatment Decisions
Bu yazı, belirtilen İngilizce kaynaktan yapay zekâ desteğiyle Türkçeleştirilip editöryal olarak uyarlanmıştır. Bilgilendirme amaçlıdır; tanı veya tedavi önerisi yerine geçmez.